Droga morska z Chin do Europy przez Arktykę jest dwa razy krótsza niż przez kanał Sueski. Do tej pory była jednak niedostępna za sprawą pokrywy lodowej. Topniejąca Arktyka otwiera ten obszar dla międzynarodowej żeglugi, a także odsłania ogromne złoża ropy, gazu, złota i metali ziem rzadkich. Korporacje i rządy zacierają ręce! Ekolodzy drżą w panice. Jedno jest pewne – w Arktyce rusza właśnie geopolityczna wojna…

Arktyczny Jedwabny Szlak rusza

Zakończył się dziewiczy rejs kontenerowca “Instanbul Bridge” poprzez topniejącą Arktykę. Statek wyruszył z chińskiego portu Ningbo, a następnie pokonał trasę do Europy w 20 dni. Najpierw dopłynął do Wielkiej Brytanii, później do portów w Rotterdamie i Hamburgu. W ostatnią sobotę zawinął także do Gdańska. Armatorem była singapurska, lecz w pełni kontrolowana przez chiński kapitał spółka Sea Legend. 

Jest to prawdziwy rekord. Dla porównania tradycyjna trasa morska do Europy z Chin przez Suez zajmuje 40 dni, a transport kolejowy około 25 dni. 

Celem nie jest jednorazowy transport, lecz przetestowanie możliwości stworzenia regularnego połączenia przez Północną Drogę Morską, łączącą porty w Azji i Europie. Dodatkową zaletą jest ominięcie regionów zagrożonych piractwem i niestabilnych politycznie. Co ważne, statek nie potrzebował pomocy rosyjskich lodołamaczy i nie płynął w ich asyście. 

– Dwadzieścia lat temu ta część świata była zamarznięta. Teraz topnienie lodu umożliwia dostęp do nowych szlaków handlowych i zasobów naturalnych – mówi Malte Humpert, starszy badacz i założyciel Arctic Institute. 

Armator Sea Legend Shipping stwierdził, że pilotażowy rejs jest sukcesem i zapowiedział, że już w przyszłym roku uruchomi regularne, sezonowe połączenie tą trasą. Rejsy będą się odbywać od maja do października. Wymyślono nawet nazwę – Arktyczny Jedwabny Szlak! Armator szykuje już w tym celu nową flotę kontenerowców dostosowanych do trudnych warunków żeglugi arktycznej. 

Eksperci podkreślają, że wiele kwestii pozostaje nierozwiązanych, w tym dostępność lodołamaczy, zmienność lodu. Żegluga na Morzu Arktycznym budzi kontrowersje związane z geopolityką i wpływem na środowisko. 

Jedni obwieścili sukces – nowa krótsza trasa pozwala przecież zaoszczędzić nawet 50% emisji CO2 przy transporcie z Chin do Europy! Inni z kolei są zaniepokojeni. Wątpliwości budzi bowiem wpływ żeglugi na wrażliwy ekosystem Arktyki. Ten spokojny do niedawna rejon, najprawdopowodniej za parę lat zamieni się w najbardziej zatłoczoną drogę morską na świecie! Arktyka wciągana jest w potężną geopolityczną wojnę. 

Trump ostrzy zęby na Grenlandię

Wszystkie mocarstwa widzą jak cennym kąskiem z punktu widzenia ich kapitalistycznych żądzy jest Grenlandia. Tradycyjnie, Prezydent USA Donald Trump nie przebiera w słowach. 

W marcu 2025 roku, podczas wizyty wiceprezydent USA J.D. Vance’a w Grenlandii, komentujący ją Trump nie wykluczył użycia siły aby zdobyć Grenlandię. „We’ll get Greenland. Yeah, 100 percent” – to jego słowa. Oczywiście, nie argumentował tego żądzą przejęcia złóż lecz chęcią “pomocy Grenlandczykom, którzy są źle traktowani przez Danię”. Oczywiście.

To nie jest nowy pomysł – już w pierwszej kadencji Trump rozważał kupno Grenlandii od Danii, co spotkało się z odrzuceniem zarówno w Kopenhadze, jak i na Grenlandii. Grenlandczycy stanowczo zaprzeczają, by kiedykolwiek zapraszali Amerykanów i postrzegają próby przejęcia wyspy jako atak na ich suwerenność.

Jakie zasoby skrywa Arktyka?

Według szacunków US Geological Survey, pod lodami i wodami arktycznymi może znajdować się nawet 13% światowych zasobów ropy naftowej i 30% gazu ziemnego jeszcze niewydobytego. Do tego dochodzą metale ziem rzadkich, niezbędne w produkcji baterii, turbin wiatrowych i elektroniki, a także złoto, platyna, nikiel, uran, cynk i diamenty. 

W miarę topnienia lodu dostęp do tych bogactw staje się coraz łatwiejszy — i coraz bardziej pożądany. Rosja rozbudowuje flotę arktycznych lodołamaczy i inwestuje miliardy w wydobycie na Półwyspie Jamalskim. Z kolei USA, Kanada i Norwegia walczą o kontrolę nad szelfami kontynentalnymi, które wkrótce mogą przynieść ogromne zyski. 

Jak szybko znika lód w Arktyce?

Jeszcze czterdzieści lat temu lód morski pokrywał latem obszar większy niż cała Europa. Dziś jego zasięg jest o około 40% mniejszy. Nie wiemy, kiedy czeka nas pierwsze „wolne od lodu” lato w Arktyce. Minimalne zasięgi lodu w ostatnich latach ustabilizowały się na poziomie ok. 4 milionów km², choć dokładniejsza analiza np. grubości czy wieku pokrywy lodowej potwierdza, że to tylko chwilowe spowolnienie przed nadciągającym drastycznym spadkiem obszaru lądolodu Arktyki w następnych dziesięcioleciach. Oznacza to nie tylko nowe szlaki dla kontenerowców, lecz także dramatyczne zmiany klimatyczne – przyspieszenie ocieplenia, wymieranie gatunków i rozregulowanie globalnych prądów oceanicznych.

Ilość lodu w Arktyce polecam śledzić na stronie: https://nsidc.org/sea-ice-today/sea-ice-tools/charctic-interactive-sea-ice-graph

Topnienie lodu tworzy błędne koło: im mniej białej powierzchni odbijającej promienie słoneczne, tym szybciej ocean się nagrzewa. A to z kolei powoduje dalsze topnienie. Dlatego każdy kolejny statek, który rusza w Arktykę to swoisty paradoks – możemy się cieszyć, że transport z Chin do Europy jest teraz prostszy i generuje mniej CO2. Z drugiej strony pokazuje nam, że katastrofalne załamanie się globalnego ekosystemu może być coraz bliżej.

Polecam ten film, który obrazuje zmianę poziomu pokrywy lodowej na przestrzeni lat: